Groenbemesters hoe profiteer je er van?

In steeds meer bouwplannen zijn groenbemesters een vast onderdeel. Een groenbemester gebruik je om de bodem, een van de belangrijkste productiemiddelen van je bedrijf, in conditie te houden. Op de korte- en lange termijn kan dit voor hogere opbrengsten zorgen. Een groenbemester verbouwen kost echter ook geld en kan ook leiden tot de vermeerdering van ziekten en plagen. Hieronder een aantal punten om zoveel mogelijk van de voordelen van groenbemesters te profiteren.

Wat is een groenbemester

Een groenbemester is een gewas dat niet verbouwd wordt om te oogsten. Het gewas wordt gezaaid na de hoofdteelt en gebruikt de nog aanwezige mineralen en voedingsstoffen uit de bodem tijdens de groei. Na de groeiperiode wordt het gewas ondergewerkt. In de bodem wordt het organische materiaal weer afgebroken en komen de mineralen en voedingsstoffen weer beschikbaar voor het volgende gewas.

De voordelen van groenbemesters

De voordelen van groenbemesters zitten op het gebied van bemesting, structuur, ziekten en plagen, onkruiden en biodiversiteit.

Bemesting

Een groenbemester gebruikt een deel van de stikstof die in de bodem is achtergebleven. Dit komt na het onderwerken, door vertering van het organisch materiaal geleidelijk weer vrij voor een volggewas. Vlinderbloemige groenbemesters zorgen ervoor dat stikstof uit de lucht wordt gebonden en zetten dit om in een voor de plant opneembare vorm. Groenbemesters zijn ook een belangrijke bron voor de aanvoer van organische stof (OS). OS speelt onder andere een belangrijke rol in de bodemvruchtbaarheid.

Structuur

Organische stof zorgt ook voor een betere structuur door de bodemdeeltjes bij elkaar te houden en tegelijkertijd een sponsachtige structuur waardoor de grond meer vocht vast kan houden. De wortels van groenbemesters kunnen verdichtingen in de ondergrond verminderen en de wortelkanalen van de afgestorven wortels zorgen voor een betere waterafvoer.

Ziekten en plagen

Groenbemesters kunnen natuurlijke vijanden stimuleren of voorkomen dat er vermeerdering van bijvoorbeeld aaltjes plaatsvindt. Ze kunnen na het onderwerken ook een stimulerend en positief effect op het bodemleven hebben, wat de algemene gezondheid van de bodem verbetert.

Onkruiden

Door een snelle begingroei en een goede bodembedekking kunnen een aantal groenbemesters de competitie aan met onkruiden. Na het afsterven kunnen ze de bodem nog een tijd bedekken waardoor de groei van onkruid wordt onderdrukt.

Biodiversiteit

Bloeiende groenbemesters zorgen ook voor biodiversiteit. Boven de grond kunnen insecten en indirect ook vogels hiervan profiteren. Onder de grond heeft de aanwezigheid van wortels en de afbraak van organische stof een positief effect op de bacteriën, insecten en wormen.

Welke groepen groenbemesters zijn er

Er zijn meerdere groepen binnen de groenbemesters. Elke groep heeft zijn eigen kenmerken en voordelen. Hieronder de grootste groepen.

Kruisbloemigen

De kruisbloemigen, zoals de bladrammenas en de gele mosterd, staan bekend om de snelle kieming en een vlotte grondbedekking. Ook bij lage temperaturen groeien ze goed door. Kruisbloemigen geven bovengronds een massaal gewas, maar laten het ondergronds liggen. De penwortel is indrukwekkend, het aantal zijwortels is echter gering waardoor de totale wortelmassa veel minder is dan grassen en de meeste vlinderbloemigen.

• Bladrammenas
• Gele mosterd
• Bladkool
• Zwaardherik

Grasachtigen

Grasachtigen, zoals Engels raaigras en Japanse haver, hebben een vlotte opkomst en ontwikkelen een groot wortelstelsel. Het intensieve wortelstelsel levert een grote bijdrage aan organische stof. Bij maaien van een grasgroenbemester blijft nog een aanzienlijk deel van de organische stof in de bodem achter.

• Engels raaigras
• Italiaans raaigras
• Westerwolds
• Rietzwenkgras
• Winterrogge
• Japanse haver

Vlinderbloemigen

De belangrijkste eigenschap van vlinderbloemigen is het stikstofbindend vermogen. Door de symbiose met Rhizobium bacteriën is de plant in staat om stikstof uit de lucht vast te leggen in zogenaamde stikstofknolletjes. Hiermee verrijken ze de bodem met stikstof en leveren ze stikstofrijke organische stof.

• Witte klaver
• Rode klaver
• Alexandrijnse klaver
• Voerderwikke
• Incarnaatklaver

Welke groenbemester gebruik je

Elke groenbemester heeft voor- en nadelen. Er is geen “ideale” groenbemester die alle voordelen heeft. Kies voor een groenbemester die de zwakke punten van het perceel kan verbeteren. Dit kan betekenen dat de “ideale” groenbemester voor ieder perceel weer anders is. Houd er ook rekening mee dat een groenbemester een onderdeel is in de aanpak en niet een losse oplossing. Om dichter bij het ideaal te komen kan er ook gekozen worden voor een mengsel.

Mengsels

Mengsels van verschillende groenbemesters hebben als voordeel dat de verschillende soorten elkaar aan kunnen vullen in groei, ontwikkeling en productie. Het nadeel is dat er in een mengsel ook een soort kan zitten die als waardplant kan dienen en dat het zaaien aandacht vraagt om ontmengen te voorkomen. Het voordeel van kant en klare mengsels is dat ze vaak een goede balans hebben tussen de verschillende typen beworteling, bodembedekking en winterhardheid. Gebruik het onderstaande schema om te bepalen welk mengsel voor jouw percelen het meeste kan opleveren.

Geschreven door Hielke Ouderkerken