Hoe ontstaat een muizenplaag

Is het komend seizoen weer een goed veldmuizen jaar? Zie je veel muizenholen, maar ook veel ooievaars en reigers die in de weilanden naar muizen zoeken? Het kan maar zo. Hieronder vertellen we wat er gebeurd in de grond.

Muizenpiek

Elke twee tot vier jaar is er sprake van een piek in het aantal veldmuizen. We zien dit niet elke keer. Als het veel regent in het na- en voorjaar is er veel uitval door verdrinking. Als de neerslag ook wordt gevolgd door een vorstperiode is de kans op een piek vaak weg. Als de weersomstandigheden echter meevallen en dit samenvalt met de muizenpiek dan kan er een uitbraak komen.

Wat gebeurd er bij een muizenplaag

Tijdens een muizenplaag is er een explosieve stijging van het aantal muizen. De vrouwtjes worden groter en zwaarder dan normaal en krijgen om de 20 dagen jongen. Een heel verschil met de standaard van vier keer per jaar.

Uit onderzoek zijn gevallen bekend waarbij een vrouwtje van 33 dagen oud, na een draagtijd van 20 dagen, al jongen kreeg. De bevruchting had plaatsgevonden terwijl ze nog moedermelk dronk.

Bij een plaag wonen er vaak twee tot vijf jonge vrouwtjes in een gezamenlijk nest. De leden van deze groep blijven, zelfs na een verhuizing, bij elkaar. Dit is een groot verschil met een normaal muizenjaar. In een normaal jaar zoeken meerdere generaties uit een familiegroep elkaar in het najaar en de winter ook op om van elkaars warmte te profiteren. In de lente valt de familiegroep weer uit elkaar en leven ze in eigen territoria.

Tijdens een muizen plaag veranderen de regels. Alle muizen leggen de focus op de voortplanting en de overleving van de jongen. De uitbraak eindigt altijd hetzelfde. De overbevolking zorgt voor een gebrek aan voedsel, wat er weer voor zorgt dat het aantal muizen snel afneemt.

Recente muizenplagen

De Friese bermen, dijken en weilanden werden in 2004, 2014, 2015 en 2019 kaalgevreten tijdens muizenplagen. Onderzoek wees uit dat deze gebieden vrijwel hetzelfde waren als bij uitbraken voor 1950. Vrijwel altijd is dit relatief droge grond.

Veldmuizen blijken een voorkeur te hebben voor weilanden met een grondwaterpeil van 80 cm tot 120 cm onder het maaiveld. De nesten, die op een diepte tussen de 20 cm en 30 cm zitten, blijven dan ook bij zware regenval droog.

Bestrijding

Tijdens een plaag wordt een perceel compleet kaal gevreten en is het gras vaak zo beschadigd dat er geen hergroei meer plaatsvindt. Dé methode om muizen in grasland te bestrijden is het onder water zetten van een perceel met een bemalingspomp en bevloeiingsslangen. Een deel van de nesten zal verdrinken en de muizen die boven de grond komen vallen ten prooi aan de meeuwen en roofvogels. Hoe vroeger de bestrijding begint hoe groter de kans van slagen wordt.

Van piek naar plaag

De cyclus naar de muizenpiek is een natuurlijk fenomeen. Het lijkt erop dat gunstige weersomstandigheden in een piekjaar invloed hebben op het veranderen van de regels. Het is echter nog steeds niet bekend wat de exacte factor of combinatie van factoren is die ervoor zorgt dat de piek verandert in een plaag. In het najaar al starten met het inspecteren van de percelen en bij de eerste tekenen al starten met het bestrijden is op dit moment de beste oplossing.